Elektrisch klussen: wat mag je zelf doen

Aan elektra klussen heeft een dubbele reputatie: het lijkt simpel, en tegelijk is het het onderdeel van het huis waar fouten het duurst en gevaarlijkst uitpakken. De vraag "mag ik dit zelf doen" heeft in Nederland een genuanceerd antwoord. Veel is toegestaan, maar toegestaan is niet hetzelfde als verstandig, en voor een deel van het werk heb je hoe dan ook een erkend installateur nodig.

Wat je als bewoner zelf mag doen

In je eigen huis mag je in Nederland zelf aan de installatie achter de meterkast werken, mits het resultaat voldoet aan de geldende norm voor laagspanningsinstallaties (NEN 1010). Denk aan dit soort klussen:

• Een lamp aansluiten op een bestaand lichtpunt.
• Een schakelaar of stopcontact vervangen door een nieuw exemplaar op dezelfde plek.
• Een dimmer plaatsen ter vervanging van een schakelaar, passend bij het type lamp.
• Een extra stopcontact aftakken van een bestaande groep, als de groep dat aankan.
• Kabels trekken en leidingen leggen voor een verbouwing.

De verantwoordelijkheid ligt dan wel volledig bij jou. Gaat er iets mis en blijkt het werk niet volgens de norm gedaan, dan kan dat gevolgen hebben voor je verzekering. Werk dus alleen zelf aan elektra als je snapt wat je doet, en laat het anders zitten.

Wat je aan de installateur overlaat

Een aantal zaken is voorbehouden aan de netbeheerder of vraagt om een erkend installateur:

• Alles vóór de meter: de aansluitkabel, de hoofdzekering en de meter zelf zijn van de netbeheerder. Daar blijf je af, zonder uitzondering.
• Werk in de meterkast: een extra groep bijplaatsen of een aardlekschakelaar vervangen mag formeel zelf, maar dit is precies de plek waar een fout de hele installatie onveilig maakt. Vrijwel iedereen is hier beter af met een installateur.
• Badkamer en buiten: voor vochtige ruimtes gelden strenge zone-eisen. Ook krachtstroom en de aansluiting van een kookgroep of laadpunt zijn geen doe-het-zelfwerk.

Bij verkoop van je huis of bij een verbouwing met bouwkundige keuring kan bovendien om een keuring van de installatie gevraagd worden. Zelfgemaakt broddelwerk komt dan alsnog boven water.

Zo werk je veilig aan een bestaande groep

Voor de klussen die je wel zelf doet, geldt één volgorde, elke keer opnieuw:

1. Schakel de juiste groep uit in de meterkast, of bij twijfel de hoofdschakelaar.
2. Plak de schakelaar af of hang er een briefje op, zodat niemand hem terug omzet terwijl jij bezig bent.
3. Controleer op de werkplek met een tweepolige spanningstester dat er echt geen spanning staat. Een los schroevendraaiertje met lampje is hiervoor niet betrouwbaar genoeg.
4. Werk pas daarna aan draden en aansluitingen.

Gebruik voor verbindingen moderne lasklemmen in plaats van losse kroonsteentjes waar dat kan, houd de kleuren aan (bruin fase, blauw nul, geelgroen aarde) en laat nooit een verbinding los in een wand of plafond achter: alles hoort in een lasdoos of centraaldoos te zitten.

Gereedschap dat het verschil maakt

Voor elektrawerk heb je geen grote machines nodig, wel het juiste kleine spul: een tweepolige spanningstester, geïsoleerde schroevendraaiers (VDE), een striptang en een zijkniptang. Wie regelmatig elektraklusjes doet, geeft dit setje een vaste eigen plek aan de wand of in een aparte koffer, zodat je nooit met een gewone schroevendraaier in een stopcontact staat te prutsen omdat de goede onvindbaar is. Een overzichtelijke werkplaatswand met gereedschaphouders helpt daarbij meer dan je denkt.

De eerlijke afweging

De grens tussen zelf doen en uitbesteden is uiteindelijk geen juridische maar een praktische: begrijp je precies wat elke draad doet en kun je je werk controleren, dan zijn de standaardklussen goed zelf te doen. Twijfel je ook maar ergens, dan is het uurtarief van een installateur een van de best bestede bedragen in je hele verbouwing. Elektra vergeeft geen gokwerk.