Haakse slijper veilig gebruiken: de basis

De haakse slijper is een van de machines waarmee het vaakst iets misgaat. Niet omdat het gereedschap slecht is, maar omdat mensen de basisregels overslaan. Een schijf draait met een randsnelheid van tientallen meters per seconde. Als er dan iets klapt, heb je geen tijd om te reageren. Daarom regel je de veiligheid vooraf, niet tijdens het werk.

De beschermkap blijft erop, altijd

De eerste verleiding bij een haakse slijper is de beschermkap eraf halen omdat je er "niet goed bij kunt". Doe het niet. De kap vangt vonken en brokstukken op als een schijf breekt, en dat gebeurt vaker dan je denkt. Draai de kap zo dat de open kant van je lichaam af wijst. Bij de meeste machines kan dat zonder gereedschap met een spanhendel. Kun je er echt niet bij met de kap in die stand, kies dan een andere aanpak of een kleinere schijf, niet een machine zonder kap.

Controleer ook de zijhandgreep. Die zit er niet voor de sier: bij een terugslag is die tweede hand het enige dat de machine in bedwang houdt. Schroef hem vast aan de kant die past bij je werkhouding.

De juiste schijf voor het materiaal

Elke schijf heeft een toepassing en een maximaal toerental, en die staan gewoon op het etiket. Houd je daaraan:

• Doorslijpschijf: dun, alleen voor haaks doorslijpen. Nooit mee afbramen of onder een hoek duwen, dan breekt hij.
• Afbraamschijf: dikker, voor het wegslijpen van materiaal onder een hoek van 20 tot 30 graden.
• Diamantschijf: voor steen, beton en tegels. Niet voor metaal.
• Lamellenschijf: voor schuren en afwerken van metaal.

Bekijk de schijf voor je hem monteert. Zie je een scheurtje, een beschadigde rand of is hij vochtig geweest, gooi hem weg. Een schijf kost een paar euro, een ongeluk kost meer. Controleer ook de vervaldatum die op veel doorslijpschijven in de metalen ring staat.

Houding en werkrichting

Sta stevig, met twee handen aan de machine en het werkstuk vastgeklemd. Nooit een werkstuk met de ene hand vasthouden en met de andere slijpen. Laat de machine op volle snelheid komen voordat de schijf het materiaal raakt, en laat de machine het werk doen. Duwen versnelt niks, het verhoogt alleen de kans op vastlopen en terugslag.

Denk na over de vonkenbaan. Vonken vliegen meters ver en steken zaagsel, poetsdoeken en kunststof zomaar aan. Werk dus niet naast je stofzuiger of een open jerrycan, en kijk waar de vonken heen gaan voordat je begint. Na het doorslijpen blijft het werkstuk minutenlang heet genoeg om je te branden; pak het met een handschoen of laat het liggen.

Persoonlijke bescherming die echt nodig is

Bij een haakse slijper is er geen discussie mogelijk over drie dingen. Een ruimzichtbril of gelaatsscherm, want splinters komen van alle kanten. Gehoorbescherming, want een slijper in staal zit ruim boven het niveau waarop schade ontstaat. En handschoenen die tegen hitte en scherpe randen kunnen. Draag geen loshangende kleding of sieraden en houd snoeren, ook je eigen verlengkabel, weg van de schijf.

Werk je met een accuslijper, haal dan de accu eraf bij het wisselen van de schijf. Dat klinkt overdreven, maar een schakelaar die per ongeluk ingedrukt wordt terwijl jij met je vingers bij de spanmoer zit, is precies het scenario dat je wilt uitsluiten. Berg de machine na afloop op met de schijf eraf of met een houder aan de wand, zodat de schijf nergens tegenaan stoot. Een vaste plek uit de gereedschaphouders voorkomt dat de slijper los in een krat ligt te schuiven.

De vuistregels op een rij

1. Beschermkap erop, open kant van je af.
2. Schijf past bij materiaal en toerental, en is onbeschadigd.
3. Werkstuk vast, jij stabiel, twee handen aan de machine.
4. Eerst op toeren, dan pas materiaal raken, niet duwen.
5. Bril, gehoorbescherming en handschoenen zonder uitzondering.

Wie deze vijf punten elke keer afloopt, haalt het grootste deel van het risico weg. De rest is ervaring: rustig werken, voelen wat de machine doet en stoppen zodra iets niet lekker loopt.