Machines op zwenkwielen of vast op de vloer

De zaagtafel staat op de plek waar hij past en niet op de plek waar je hem wilt hebben, en verplaatsen kost twee man en een scheve rug. In een werkplaats die te klein is voor alles wat erin staat, lijkt een set zwenkwielen daarom de oplossing voor alles. Voor sommige machines is dat ook zo, voor andere ruil je een ruimteprobleem in voor een nauwkeurigheidsprobleem.

Wat wielen je opleveren

Het echte voordeel van mobiel maken is niet dat je machines kunt verplaatsen, maar dat één ruimte meerdere opstellingen kan hebben. Je rijdt de zaag naar het midden als je lange platen doorzaagt en zet hem daarna weer tegen de wand. De vloer eronder kun je schoonmaken, wat rond een zaag of schuurmachine meer uitmaakt dan je zou denken. En bij een verhuizing of verbouwing hoef je niets te demonteren.

Voor machines met een klein grondvlak en een laag zwaartepunt werkt dat prima. Een afkortzaagtafel, een werkbankje voor de schuurmachine of een kast met een compressor erin zijn goede kandidaten.

Wat het kost aan stabiliteit

Elk wiel is een verende schakel tussen machine en vloer. Rubber loopvlakken geven mee, en de zwenkvork heeft altijd wat speling in het lager. Bij het zagen betekent dat trilling in het blad, en trilling zie je terug als brandsporen op de zaagsnede en als een lijn die niet helemaal recht is. Bij een kolomboormachine of een bandzaag komt er iets bij: die zijn topzwaar. Zodra je een lang werkstuk aan één kant belast, wil zo'n machine kantelen, en dan is de rem op een wiel het enige dat dat tegenhoudt.

Er is nog een nadeel dat vaak vergeten wordt: wielen verhogen de machine 8 tot 12 centimeter. Dat verandert de werkhoogte, en als je de zaagtafel gebruikte als steunpunt op dezelfde hoogte als je werkbank, klopt die combinatie na de ombouw niet meer.

Rem, wieldiameter en vloer

Als je voor wielen kiest, bepalen drie dingen of het bevalt:

• Neem zwenkwielen met een dubbele rem, die zowel het draaien als het rollen blokkeert. Een rem die alleen het wiel stopt, laat de vork nog zwenken en dat voel je in de machine.
• Kijk naar mobiele onderstellen met een hefboom die de machine bij het neerlaten op vaste voeten zet. Tijdens het werk staat de machine dan gewoon op de vloer, en zo houd je allebei de voordelen.
• Meet je vloer. Voegen, scheuren en een drempel bij de deur stoppen een klein wiel meteen. Onder de 100 millimeter diameter blijf je op een betonvloer met dilatatievoegen haken.

Loopt je vloer af richting de garagedeur, wat bijna altijd zo is, dan wil je bovendien geen machine op wielen zonder rem die langzaam die kant op begint te wandelen als je ertegenaan leunt.

Hoe vaak wissel je echt van opstelling

Dit is de vraag die het antwoord geeft. Houd een maand bij hoe vaak je een machine daadwerkelijk verplaatst. Kom je op één of twee keer uit, dan zijn wielen een oplossing voor een probleem dat je nauwelijks hebt, en betaal je er elke zaagsnede voor. Verplaats je iets wekelijks, dan is de rekening andersom.

In de praktijk werkt een mengvorm het best. De machines die je vaak verplaatst gaan op een onderstel met wielen. De machines die om nauwkeurigheid vragen, zoals een kolomboormachine of een vlakbank, blijven staan waar ze staan, op stelvoeten en waterpas gesteld. En bij een echt zware machine die zelden weg hoeft, hoef je vaak niets te doen: het eigen gewicht is precies wat hem stil houdt.

Ruimte winnen zonder wielen

Voordat je alles mobiel maakt, kijk eerst wat er nu vloeroppervlak bezet houdt zonder dat het een machine is. Handgereedschap en accumachines die op de vloer of in een hoek staan, kosten meer ruimte dan de zaagtafel zelf. Hangt dat aan de wand in gereedschaphouders, dan komt er vloer vrij en hoeft er minder te rijden.

Ga je toch wielen kopen, doe dan eerst deze proef: rijd de route die de machine moet afleggen met een steekwagen met wielen van dezelfde diameter, en let op elke plek waar je moet wrikken. Blijf je haken bij een voeg of een drempel, dan weet je dat nu, en niet als er 80 kilo machine op staat.