Werkbank tegen de muur of vrijstaand: wanneer wat werkt

De meeste werkbanken staan tegen de wand omdat ze daar bij het inrichten zijn neergezet, niet omdat iemand die keuze heeft gemaakt. Dat gaat jarenlang goed, tot je een deur wilt afhangen of een lange plank moet bewerken en je merkt dat je er aan drie kanten niet bij kunt. Voor je gaat schuiven, is het handig om te weten wat elke opstelling je oplevert en wat je ruimte toelaat.

Tegen de wand: je wint verticale ruimte

Een bank tegen de wand levert je de vierkante meters wand boven het blad op, en dat is in een kleine werkplaats de waardevolste ruimte die er is. Alles wat je vaak pakt kan daar binnen handbereik hangen, en je verlichting hangt boven het werkvlak in plaats van achter je rug, waardoor je minder in je eigen schaduw werkt.

Praktisch scheelt het ook: een bank die met zijn achterlijst tegen de muur staat, kantelt niet naar achteren als je een zware machine op de rand zet. En je hoeft geen loopruimte achterlangs vrij te houden, wat in een garage al snel een halve meter scheelt. Nadeel is dat je maar aan drie zijden kunt klemmen, en dat alles wat achter de bank valt daar blijft liggen tot de volgende grote opruiming.

Vrijstaand: je wint toegang van alle kanten

Een vrijstaande bank verandert de manier waarop je werkt. Je kunt rondom lijmklemmen zetten, een werkstuk aan alle kanten schuren, een lange lat laten doorsteken en met twee mensen aan één stuk werken zonder over elkaar heen te reiken. Voor wie kozijnen, deuren of meubels maakt, is dat geen luxe maar de reden dat het werk vlot gaat.

De prijs is vloeroppervlak. Reken op minstens 60 centimeter loopruimte achterlangs en 90 centimeter aan de werkkant. Bij een bank van 60 bij 180 centimeter kom je dan uit op een vrije ruimte van ongeveer 2,1 bij 3,0 meter die je alleen voor de bank kwijt bent. In een garage van 3 meter breed waar ook een auto in past, is dat rekensommetje meteen klaar.

Meet je ruimte op voor je kiest

Drie maten bepalen het antwoord:

• De vrije breedte van de ruimte, gemeten tussen de spullen die er echt staan en niet tussen de muren.
• De langste lat of plaat die je regelmatig bewerkt. Past die niet langs de bank, dan levert vrijstaand je in de praktijk minder op dan het lijkt.
• De hoogte en breedte van de wand die je opgeeft als de bank er niet meer staat.

Kom je met vrijstaand onder de 90 centimeter werkruimte uit, kies dan de wand. Werken met je rug tegen een kast is vermoeiender dan een keer om je werkstuk heen lopen.

De tussenoplossing die vaak wint

Je hoeft niet definitief te kiezen. Een bank tegen de wand met vier zwenkwielen die je een keer per maand een meter naar voren rolt, geeft je bij een grote klus alsnog toegang van alle kanten. Zet dan wel wielen met rem onder alle vier de poten en controleer dat de bank op de rem niet meer wiebelt.

Nog eenvoudiger: laat de bank staan waar hij staat en zet er voor het lange werk twee schragen bij, op dezelfde hoogte als het blad. Zo gebruik je de bank als steunpunt en de schragen als verlenging. Twee schragen nemen opgeklapt tien centimeter wandruimte in, een vrijstaande bank een paar vierkante meter.

Wat je met de gewonnen wand doet

Kies je voor de wand, benut hem dan ook. De strook tussen ongeveer 90 en 150 centimeter hoogte pak je zonder rekken of bukken, en daar hoort het gereedschap dat je dagelijks gebruikt. Machines die anders het blad bezet houden, hangen daar met gereedschaphouders die per merk zijn ontworpen, waardoor het blad leeg blijft voor het werk zelf. Heb je meerdere machines van hetzelfde merk, dan stel je via de samensteller in één keer de set samen die je nodig hebt.

Twijfel je nog, doe dan deze test: houd een maand lang bij hoe vaak je om je werkstuk heen wilde lopen en het niet kon. Blijft die teller onder de vijf, dan staat je bank prima tegen de wand en kun je die vierkante meters beter aan iets anders geven.