Een wiebelende werkbank vastzetten: stappenplan

Je zet de schaaf op het werkstuk en de hele bank schuift een centimeter mee. Of je slaat een pen op zijn plek en er zit een tik in die je in je pols voelt. Een bank die beweegt kost nauwkeurigheid en energie, en meestal begin je met repareren aan het verkeerde eind. Vier bouten natrekken helpt niet als het probleem in de vloer zit.

Stap 1: vind uit wat er beweegt

Doe drie tests. Duw eerst met vlakke hand van bovenaf op een hoek van het blad. Kantelt de bank en tikt er een poot op de vloer, dan is het de vloer of de pootlengte. Duw daarna horizontaal tegen de bovenkant van het blad, in de lengterichting en daarna in de breedte. Beweegt het frame mee als een parallellogram, dan ontbreekt er verstijving. Pak tot slot een hoek van het blad vast en beweeg het ten opzichte van het onderstel. Voel je speling, dan zitten de verbindingen los.

Vaak zijn het er twee tegelijk. Los de grootste als eerste op en test opnieuw, anders weet je aan het eind niet wat geholpen heeft.

Stap 2: de vloer en de poten

Een betonvloer in een garage loopt bijna nooit vlak. Er zit afschot richting de deur, en vaak een lichte bolling in het midden. Schuif eerst een stukje karton onder de tikkende poot en kijk hoeveel er nodig is. Is dat meer dan twee tot drie millimeter, dan zijn stelvoeten de nette oplossing: draadeinden met contramoer in de kopse kant van de poten, of losse stelvoeten onder een metalen frame.

Stel af met de bank op zijn plek en een waterpas op het blad, eerst in de breedte en dan in de lengte. Draai de contramoeren daarna vast, want een stelvoet die kan meedraaien, draait los door trillingen.

Stap 3: de verbindingen na

Hout krimpt in de eerste winter na de bouw, en daarmee komt elke bout op spanning te staan die eerst goed vast zat. Loop alle verbindingen na met de juiste sleutel. Kom je een spaanplaatschroef tegen in de kopse kant van een poot, vervang die dan door een doorgaande bout met ringen aan beide kanten, want kopse kant houdt op termijn niet. Zonder ring trekt de kop zich in het hout en verlies je de voorspanning meteen weer.

Zit er speling in een pen en gat, dan lijm je die opnieuw of zet je er een deuvel dwars doorheen. Alleen strakker draaien lost een uitgesleten gat niet op.

Stap 4: schoren of een dichte achterkant

Een frame van vier poten en vier regels kan altijd vervormen tot een scheve ruit. Dat stop je met een diagonaal. De eenvoudigste versie is een plaat multiplex van 12 tot 18 millimeter tegen de achterkant of onderkant van het frame, rondom vastgeschroefd om de 20 centimeter. Van een slappe doos maak je zo in één keer een stijve constructie.

Kun je de achterkant niet dicht maken, schroef dan twee driehoeken van multiplex in de bovenhoeken, of een schuine lat van hoek naar hoek. De diagonaal moet aan beide uiteinden op twee punten vastzitten, want met één schroef per kant scharniert hij mee.

Stap 5: aan de wand, en waarom je de vloer met rust laat

Staat de bank tegen een muur, dan is hem vastzetten aan de wand de laatste en effectiefste stap. Schroef de achterste regel met twee of drie schroeven in pluggen vast, in steen op minstens 5 centimeter afstand van een voeg. De bank kan dan niet meer naar voren of achteren bewegen en kantelt niet als je een zwaar deel op de rand zet.

Zet hem daarbij niet ook nog aan de vloer vast. Vloer en muur bewegen ten opzichte van elkaar en zijn zelden precies haaks, en dan trek je de bank scheef: het blad gaat werken en op één poot komt weer speling. Houd de vloerkant dus op stelvoeten en laat de wand het horizontale werk doen. Voor alles wat je aan die wand hangt geldt hetzelfde: twee schroeven in de juiste plug houden meer dan je verwacht, zolang de last recht naar beneden loopt. Zo zitten ook de gereedschaphouders boven een bank vast.

Draai na een week alle bouten na en herhaal de duwtests. Zet de datum met potlood op de onderkant van het blad, dan weet je volgend jaar wanneer je dat voor het laatst deed.