Gipsplaat monteren: schroeven en afstanden

Gipsplaat monteren lijkt simpel: plaat tegen het frame, schroeven erin, klaar. Toch zie je bij zelfgebouwde wanden vaak dezelfde problemen terug: schroeven die door het karton heen getrokken zijn, naden die later scheuren en platen die bol staan. Vrijwel al die problemen komen neer op twee dingen: verkeerde afstanden en verkeerde schroefdiepte. Beide zijn met een paar vaste maten op te lossen.

De juiste schroeven voor het werk

Gebruik altijd echte gipsplaatschroeven (snelbouwschroeven), herkenbaar aan de trompetvormige kop en het zwarte gefosfateerde oppervlak. Die kop trekt zich netjes iets in het karton zonder het te scheuren. Voor de lengte geldt: de schroef moet minimaal zo'n 10 mm, liever 15 tot 20 mm, in het achterliggende materiaal grijpen. In de praktijk:

• Plaat van 12,5 mm op houten regels of metalen profielen: schroef van 25 tot 35 mm.
• Dubbele beplating (tweede laag van 12,5 mm): schroef van 35 tot 45 mm voor de tweede laag.
• Metalen profielen: fijne draad (type S); hout: grove draad. De verpakking vermeldt het.

Een schroefbit PH2 is de standaard. Nog beter werkt een dieptebegrenzer op je schroefmachine of een speciale gipsschroefbit met kraag, want daarmee is de diepte elke keer gelijk.

Hartafstanden: het frame eerst

Een strakke wand begint bij het frame. De standaard hartafstand tussen de stijlen (verticale regels of profielen) is 600 mm bij platen van 1200 mm breed: elke plaatrand valt dan precies op het midden van een stijl en de plaat wordt ook in het midden ondersteund. Wil je een stijvere wand, bijvoorbeeld voor tegelwerk of als er kasten aan komen, verklein dan de hartafstand naar 400 mm of kies dikkere of dubbele beplating.

Voor plafonds gelden krappere maten dan voor wanden, omdat de plaat daar op doorbuigen belast wordt; houd daar de voorschriften van de plaatfabrikant aan. Controleer voor het beplaten of alle stijlen strak in lijn staan. Een stijl die 5 mm naar voren staat, zie je straks als een bult in de afgewerkte wand, en geen plamuur die dat nog wegwerkt.

Schroefafstanden op de plaat

Dan de maat waar het meest over gegokt wordt: de onderlinge afstand van de schroeven. Houd aan:

• Wanden: elke 250 mm op elke stijl, dus zowel op de randen als op de tussenstijl.
• Plafonds: elke 200 mm of iets krapper.
• Vanaf de plaatrand: minimaal 10 mm bij de met karton beklede lange randen, en zo'n 15 mm bij gezaagde (kopse) randen, anders brokkelt het gips onder de kop weg.

Schroef een plaat van binnen naar buiten vast, of van de ene zijde rustig naar de andere, zodat de plaat vlak tegen het frame getrokken wordt en er geen spanning opgesloten raakt. Druk de plaat tijdens het schroeven goed aan; een schroef mag de plaat tegen het frame trekken, maar hij mag geen ruimte hoeven te overbruggen.

Schroefdiepte: het karton is de sterkte

Hier gaat het meest mis. De schroefkop moet nét onder het oppervlak liggen, ongeveer een halve tot één millimeter verzonken: diep genoeg om te kunnen plamuren, ondiep genoeg om het karton intact te laten. Het karton is namelijk de trekvaste laag van de plaat. Een schroef die door het karton heen tot in het gips getrokken is, houdt vrijwel niets meer en telt niet mee. Zie je zo'n doorschieter, laat hem zitten en zet er een centimeter of vijf verderop een nieuwe schroef naast.

Test de instelling van je machine op een reststuk: koppel of dieptebegrenzer zo afstellen dat de kop verzinkt zonder scheuren. Wie veel meters maakt, merkt hier het verschil tussen een gewone schroefmachine en een gipsschroefmachine met aanslag, maar voor een enkele wand voldoet elke schroefmachine met gevoel en de juiste koppelstand.

Werk af met naadband en plamuur op alle naden, kopse naden verspringend ten opzichte van elkaar, en je hebt een wand die vlak is en vlak blijft. De maten nog eens kort: stijlen op 600, schroeven op 250, randafstand 10, kop een halve millimeter verzonken. Meer geheim zit er niet achter.