Wat zegt de IP-waarde van je gereedschap

Op steeds meer machines, laders en bouwlampen staat een IP-code: IP54, IP56 of bijvoorbeeld IPX4. Fabrikanten zetten die code niet voor de sier op het typeplaatje. Hij vertelt precies hoe goed de behuizing bestand is tegen stof en water. Wie de code kan lezen, weet meteen of een machine geschikt is voor een stoffige verbouwing of een klus in de motregen. Zo zit het systeem in elkaar.

Twee cijfers, twee verhalen

IP staat voor Ingress Protection, oftewel bescherming tegen binnendringen. Daarna volgen twee cijfers die je los van elkaar leest:

• Het eerste cijfer gaat over vaste deeltjes, van grove voorwerpen tot fijn stof. De schaal loopt van 0 (geen bescherming) tot 6 (volledig stofdicht). Een 5 betekent dat er wel wat stof binnen kan komen, maar nooit zoveel dat de werking eronder lijdt.
• Het tweede cijfer gaat over water. Een 4 staat voor spatwater uit alle richtingen, een 5 voor een waterstraal, een 6 voor een krachtige straal. De cijfers 7 en 8 gaan over onderdompelen, maar die kom je bij gereedschap zelden tegen.

Zie je een X op een van de twee posities, bijvoorbeeld IPX4, dan is de machine op dat onderdeel simpelweg niet getest. Een X is dus geen nul, maar een onbekende.

Wat de gangbare codes in de praktijk betekenen

Een paar veelvoorkomende waarden vertaald naar de bouwplaats:

• IP20: alleen beschermd tegen vingers en grove delen. Prima voor een lader die binnen aan de wand hangt, niet voor buiten.
• IP54: stofbeschermd en bestand tegen spatwater. Genoeg voor werken in motregen of een stoffige zaagruimte.
• IP56: stofbeschermd en bestand tegen krachtige waterstralen. Dit zie je op machines die voor ruwe buitenomstandigheden zijn gebouwd.
• IP65 en hoger: volledig stofdicht en goed tegen water. Vooral bouwlampen en meetapparatuur halen deze klasse.

Let op: de code zegt iets over de behuizing van de machine, niet over de accu of de lader. Een machine met IP56 kan aan een accu hangen die veel minder hebben kan. Het zwakste onderdeel bepaalt wat de combinatie aankan.

Waar de code niets over zegt

Een hoge IP-waarde is geen vrijbrief. De test gebeurt onder nette laboratoriumomstandigheden, met schoon water en een nieuwe behuizing. In de praktijk verandert er nogal wat. Afdichtingen verouderen en een machine die een keer gevallen is kan een haarscheur in de behuizing hebben. Cementwater en gips zijn agressiever dan het testwater, en een natte machine die je in een dichte koffer opbergt, blijft van binnen dagenlang vochtig. Regen tijdens het werk overleeft een IP54-machine prima, maar een nacht buiten in een plas is een ander verhaal. Behandel de code als een marge voor als het tegenzit, niet als een uitnodiging.

Praktische regels voor natte en stoffige klussen

1. Check de IP-waarde voordat je een machine koopt die veel buiten mee moet. Staat er geen code, ga dan uit van weinig bescherming.
2. Droog een nat geworden machine af en laat hem open drogen voordat hij de koffer of de bus in gaat.
3. Haal de accu van de machine als die nat is geworden en droog de contacten. Juist de overgang tussen accu en machine is gevoelig.
4. Houd de koelopeningen van je machines vrij na stoffige klussen, want tegen een verstopte koeling beschermt geen enkele IP-code.
5. Laad accu's altijd op een droge plek. Vrijwel geen enkele lader is voor buiten gemaakt.

Geef machines en laders na de klus een droge, vaste plek aan de wand, dan drogen ze goed na en zie je schade of vuil meteen. Wandhouders bestaan niet per machine maar per merk; kies bij de gereedschaphouders gewoon het merk van je machines. Zo haal je het maximale uit die twee kleine cijfers op het typeplaatje: een machine die droog en schoon blijft, gaat het langst mee.