Plug, keilbout of chemisch anker: wat kies je in beton

Op de werkbank liggen drie zakjes. Nylon pluggen uit een grootverpakking, een stuk of vijf keilbouten van een vorige klus en een koker chemisch anker waarvan de spuitmond nog dicht zit. Alle drie maken ze iets vast aan beton, en alle drie liggen ze daar omdat je op het moment van kopen niet zeker wist welke je nodig had. Het verschil zit niet in kwaliteit, maar in wat ze doen met de kracht die je erop zet.

Wat de drie soorten fysiek doen

Een spreidplug van kunststof wordt door de schroef uit elkaar geduwd en klemt tegen de wand van het boorgat. De houdkracht komt uit wrijving, en die wrijving heeft een plafond: kunststof kan maar zo hard tegen beton drukken. Een keilbout gebruikt hetzelfde idee in staal. Een conus trekt een huls open zodra je de moer aandraait, waardoor de klemkracht hoger ligt en toeneemt naarmate je verder aantrekt. Een chemisch anker klemt helemaal niet. Je spuit hars in het gat, drukt er draadeind in en laat het uitharden. De staaf zit daarna over zijn hele lengte verlijmd aan de wand van het gat, zonder kracht naar buiten tegen het beton.

Belasting: waar de grens ligt

Voor lichte dingen aan een gezonde betonmuur is een spreidplug genoeg. Een wandlamp, een kabelgoot of een gereedschaphouder die je met twee schroeven vastzet, vraagt niet meer. Zodra er gewicht hangt dat naar beneden trekt en tegelijk van de muur af, zoals een uitkragende beugel of een plank die ver uitsteekt, komt de keilbout in beeld. Die trekbelasting is precies waar kunststof het eerst opgeeft. Het chemisch anker gaat nog een stap verder en is de keuze bij zwaar werk, bij trillingen en bij beton dat je niet vertrouwt. Kijk naar de tabel op de verpakking, want de genoemde waarden gelden alleen bij de daar opgegeven boormaat en diepte.

Het gat, de tijd en de prijs per punt

De plug is het snelst: boren, uitblazen, plug intikken, schroef erin. De keilbout vraagt een groter gat dan de draadmaat doet vermoeden, dus lees de boormaat op de verpakking en controleer de diepte voor je begint. Het chemisch anker vraagt het meeste werk. Het gat moet echt stofvrij zijn, dus uitblazen, borstelen en nog een keer uitblazen. Hars die zich aan boormeel hecht in plaats van aan beton houdt niets. Daarna wacht je. Bij kamertemperatuur kun je vaak binnen een uur voorzichtig aandraaien, in een koude garage loopt dat op tot een groot deel van de dag. De exacte tijden staan op de koker. Per punt is de plug het goedkoopst, de keilbout duurder en het anker het duurst.

Wil je het ooit nog los krijgen

Dit punt wordt meestal vergeten en telt achteraf het zwaarst. Een schroef uit een plug draaien kan altijd. De plug blijft zitten en je duwt hem dieper of boort hem uit. Een keilbout krijg je er in de regel niet meer uit, want de huls staat vastgeklemd in het gat. Je zaagt de bout af, slaat het restant in en werkt het gat dicht. Een chemisch anker is nog definitiever, want de staaf zit verlijmd. Hang je iets op wat over twee jaar misschien verplaatst wordt, in een huurpand of in een werkplaats die je nog aan het indelen bent, dan is de zwaarste bevestiging niet vanzelf de beste.

Praktisch komt het hierop neer: pluggen van 6 en 8 mm voor alles wat licht is en mogelijk nog verhuist, keilbouten voor zware beugels die blijven zitten, chemisch anker alleen als de belasting of de ondergrond erom vraagt. Koop dat laatste per klus en niet op voorraad. Een halve koker die een jaar in de bus ligt is meestal weggegooid geld.