Hoe dicht bij de rand mag je boren in steen
Soms kun je niet kiezen waar het gat komt. Een houder moet naast het kozijn, een beugel moet vlak bij de hoek, en dus zet je je streepje op vier centimeter van de dagkant. Het gat boort prima, de plug gaat erin, en bij het aandraaien springt er ineens een schilfer steen weg. Datzelfde gat een halve meter verderop in dezelfde muur had probleemloos gehouden. Dat verschil is geen pech, het is te voorspellen.
Waarom de rand het begeeft en het midden niet
Een spreidplug duwt naar buiten. Midden in een muur wordt die druk in alle richtingen opgevangen door steen die er omheen zit. Bij een rand ontbreekt aan een kant simpelweg materiaal, dus gaat de druk de kortste weg naar buiten en drukt een brok steen weg. Je ziet dat vaak als een scheurtje dat vanaf het gat schuin naar de hoek loopt, soms pas dagen later. Bij metselwerk komt er iets bij: de kopse kant van een steen en de stootvoeg ernaast zijn zwakke plekken, en de laatste halve steen bij een raamopening zit vaak los in het verband gemetseld.
Afstanden die je in de praktijk aanhoudt
Voor spreidpluggen is de gangbare vuistregel: houd minstens twee keer de verankeringsdiepte afstand tot een vrije rand, en ook tussen twee pluggen onderling. Zit een plug van 6 mm ongeveer 30 mm diep, dan houd je dus zeker 6 cm van de rand af. Voor 8 mm en dieper zit je al gauw op 8 tot 10 cm. In metselwerk telt daarnaast het verband: blijf uit de laatste halve steen bij een hoek of raamopening en boor in het midden van een strek in plaats van vlak naast een stootvoeg. Wordt de belasting zwaarder, dan gaan die afstanden omhoog. Fabrikanten geven de exacte waarden in de tabel bij het anker en die gaat altijd voor een vuistregel.
Als je echt niet verder van de rand kunt
Er zijn drie manieren om het probleem te ontlopen. De eerste is de belasting verdelen: gebruik meer bevestigingspunten met een kleinere plug in plaats van een dikke plug vlak bij de rand. Twee pluggen van 6 mm op een veilige afstand houden meer dan een plug van 10 mm die de hoek wegdrukt. De tweede is het spreiden helemaal weghalen. Een chemisch anker duwt niet naar buiten en is daarom juist bij randen en in oude steen vaak de betere keuze, mits het gat goed schoon is. De derde is verplaatsen wat je vastmaakt. Schroef een lat vast op een plek waar wel ruimte is en hang je houder daaraan, of draai de opstelling zodat het punt dat het meest trekt van de hoek af komt te zitten.
Boren zonder de rand te beschadigen
Ook de manier van boren speelt mee. Zet dicht bij een rand de klopfunctie uit tot je twee centimeter diep zit, want het hameren beukt de zwakke zone het snelst kapot. Gebruik een scherpe boor en duw niet extra hard. Blaas het gat schoon voordat je de plug intikt, en tik zonder geweld. Draai de schroef aan tot hij pakt en voel dan of er nog beweging in zit. Blijf je doordraaien op een randgat, dan werk je precies de kracht op die je wilde vermijden.
Kom je op een plek waar de randafstand niet haalbaar is, dan is dat een signaal om het ontwerp aan te passen en niet het gat. Een streep die tien centimeter verschuift kost je niets, een uitgebroken dagkant repareer je nooit meer onzichtbaar.