Ventilatiesleuven schoonhouden: het goedkoopste onderhoud dat er is

Je pakt de machine die je vorige maand nog prima vond en merkt dat hij zwaarder loopt. Hij wordt eerder heet, hij houdt in bij een dikke schroef en na een halve dag zaagt hij duidelijk minder vlot. Vaak is er dan niets versleten. Er zit alleen geen lucht meer bij de motor. De sleuven aan de achterkant en langs de behuizing zitten dicht met een vilten laagje stof, en dat laagje is het verschil tussen een motor die zijn warmte kwijt kan en een motor die in zijn eigen hitte staat te koken.

Door die sleuven loopt de hele koeling

Op de as van vrijwel elke elektrische machine zit een ventilator. Die zuigt lucht aan door de sleuven aan de ene kant, blaast die langs de wikkelingen en de elektronica en duwt hem er aan de andere kant weer uit. Het is een systeem zonder reserve: valt de luchtstroom weg, dan is er geen tweede manier om de warmte af te voeren. Bij een schroefmachine merk je dat nauwelijks. Bij een zaag, een slijper of een boorhamer die minuten achter elkaar vol vermogen draait, loopt de temperatuur binnen die minuten op, en de wikkeling wordt van binnen veel warmer dan de behuizing die jij vasthoudt.

Wat stof precies met een motor doet

Er gebeuren drie dingen tegelijk. Het stof dat op de wikkelingen neerslaat werkt als een dekentje: het houdt de warmte vast op precies de plek waar je hem weg wilt hebben. De verstopte sleuf verkleint tegelijk de hoeveelheid lucht die er nog doorheen gaat, dus je koelt minder terwijl je meer moet koelen. En de warmte tast de lak op de koperdraad aan, de laag die de wikkelingen van elkaar isoleert. Als die laag verweekt, raken windingen elkaar en verlies je vermogen, tot de motor helemaal stopt.

Niet elk stof is even vervelend. Houtstof en gipsstof isoleren vooral. Betonstof is schurend en komt ook in de lagers en de ventilator terecht, waardoor die uit balans raakt. Metaalslijpsel is het gevaarlijkst, want het geleidt stroom en kan tussen twee delen kortsluiting maken. Wie met een haakse slijper op staal werkt en de machine daarna in dezelfde stofwolk laat draaien, zuigt dat slijpsel er zelf in.

Zo krijg je ze schoon zonder iets te slopen

Haal eerst de accu eraf of de stekker eruit. Werk dan van buiten naar binnen:

• Borstel de sleuven eerst droog uit met een oude kwast of een tandenborstel, zodat het grove deel er al af is.
• Blaas er daarna kort perslucht doorheen, in de richting waarin de ventilator ook blaast, dus van de uitblaaskant naar de inlaatkant. Dan duw je het vuil terug langs de weg waar het vandaan komt.
• Houd de perslucht laag in druk en kort van duur. Een lange straal in een klein sleufje jaagt de ventilator op toeren en drukt fijn stof juist dieper naar binnen.
• Doe dit buiten of boven een afzuiging, niet midden in je werkplaats, anders verhuis je het stof alleen maar.
• Blijft er een aangekoekte laag zitten, gebruik dan een houten satestokje. Geen schroevendraaier en geen metaaldraad, want daarmee raak je de wikkeling en de lakisolatie.
• Geen water, geen ontvetter en geen spuitbus met olie in de sleuven. Vocht en olie binden juist stof en maken het probleem groter.

Waar je de machine neerlegt bepaalt hoe vies hij wordt

Het grootste deel van het stof komt er niet in tijdens het werk, maar erna. Een machine die met de sleuven omlaag in het zaagsel of op de vloer van je bus ligt, zuigt bij de volgende start alles op wat eronder ligt. Hang je machines op met de sleuven vrij, dan valt er niets in en zie je meteen wanneer er een laagje op zit. Voor de gangbare accumerken zijn daar houders voor die je met twee schroeven vastzet, in de werkplaats en in de bus.

Maak er een vaste handeling van aan het eind van een stoffige dag: accu eraf, kwast langs de sleuven, kort uitblazen, klaar. Twee minuten per machine. Zet je de machines na een verbouwing weg zonder dat te doen, dan staat het gipsstof er maanden in, en dat is precies het stof dat vocht uit de lucht opneemt.