Vonken of brandlucht uit je machine: normaal of stoppen
Midden in een zaagsnede zie je oranje flikkeringen achter de ventilatiesleuven, en er komt een lucht mee die je niet meteen kunt plaatsen. Op dat moment wil je maar een ding weten: doorgaan of loslaten. Bij de ene machine hoort dat vonkje er gewoon bij en valt het je alleen op omdat je toevallig in de schaduw staat. Bij de andere kijk je naar de laatste seconden van een motor. Het verschil zit in drie dingen: wat voor motor erin zit, hoe de vonk eruitziet en vooral wat je ruikt.
Wat een motor met koolborstels hoort te doen
In veel machines drukken twee koolstaafjes tegen een draaiende koperen collector. Telkens als het contact van de ene lamel naar de volgende springt, ontstaat er een klein vlammetje. Een gelijkmatig kransje licht, blauwwit tot lichtoranje, dat op dezelfde plek blijft staan, hoort er dus bij. Je ziet het het duidelijkst bij het aanzetten, onder belasting en in een donkere ruimte. Machines op netspanning, haakse slijpers en oudere accumachines doen dit allemaal. Zolang het toerental normaal blijft, de behuizing niet ongewoon heet wordt en de vonk op zijn plek staat, is er niets aan de hand.
Wanneer de vonk wel iets zegt
Het beeld verandert als er iets stuk is. Let op deze verschillen:
- De vonk wordt fel wit en spat als een ring helemaal rond de collector in plaats van op twee plekken.
- Er springen zichtbare deeltjes of vlammetjes naar buiten door de sleuven.
- De vonk komt met horten en stoten en de machine verliest daarbij toeren.
- Er komt een tik of gebrom bij dat er eerst niet was, en de machine trekt niet meer door.
Versleten koolborstels geven vaak het eerste beeld: de veer duwt het staafje niet meer aan en het contact wordt onrustig. Bij veel machines op netspanning zijn die borstels los te koop en zelf te wisselen. Blijft het vonken daarna, dan zit het dieper.
Drie geuren en wat ze betekenen
Je neus is hier nauwkeuriger dan je ogen.
- Een muffe, licht verschroeide lucht die verdwijnt zodra de machine afkoelt: dat is meestal stof of houtmeel dat op een warm motordeel bakt. Vervelend, maar het is een signaal dat je koeling vervuild is, niet dat de motor stuk is.
- Een scherpe, prikkende lucht die je ook bij een oude boormachine kent: koolstof en ozon. Onder zware belasting hoort dat een beetje bij een borstelmotor.
- Een doordringende, zoetige lucht die aan verbrande lak of hars doet denken en die in je kleren blijft hangen: dat is de isolatielak op de wikkelingen die te heet is geworden. Bij die geur zet je hem uit en probeer je hem niet nog een keer.
Bij een borstelloze machine is elk vonkje fout
Staat er BL of brushless op de behuizing, dan zitten er geen borstels en geen collector in. Er is dan geen normale reden voor licht in de ventilatiesleuven. Zie je het toch, dan is er iets doorgeslagen in de wikkeling of de elektronica, of er is een metaalsplinter naar binnen gezogen die kortsluiting maakt. Dat is geen kwestie van afkoelen, maar van uitzetten en niet meer gebruiken.
Wat je doet zodra je stopt
Laat eerst de trekker los en haal daarna de accu eraf of de stekker eruit voordat je ergens in kijkt. Berg hem niet weg in een gesloten kist, maar zet hem los neer waar hij lucht krijgt en waar niets brandbaars omheen ligt. Aan een houder aan de wand hangt hij vrij en blijven de sleuven open. Kijk met een lamp of er stof, spaanders of metaalslijpsel in de sleuven zitten en blaas dat er droog uit. Draai hem daarna kort onbelast en luister. Ruikt het meteen weer, of wordt hij warm zonder dat hij iets doet, dan is het motorwerk en lost schoonmaken het niet op.
Schrijf voor je hem wegbrengt kort op wat je aan het doen was, hoe lang hij gedraaid had en welke van de drie geuren het was. Dat scheelt de reparateur zoekwerk en jou geld. Houd verder deze regel aan: een machine die naar verbrande lak heeft geroken en die je daarna toch nog een paar keer probeert, komt zelden goedkoper terug.