Zaagbladen kiezen: tanden, materiaal, toepassing

Een matige zaagmachine met het juiste blad zaagt beter dan een topmachine met het verkeerde. Toch krijgt het zaagblad zelden de aandacht die het verdient: het blad dat erop zat blijft erop zitten, tot het bot is en het werk rafelig wordt. Wie de logica achter tanden, staalsoort en bladtype eenmaal doorheeft, kiest voortaan in een halve minuut het goede blad voor de klus.

Het aantal tanden: snelheid tegen afwerking

De belangrijkste vuistregel is simpel: weinig tanden zagen snel maar ruw, veel tanden zagen langzaam maar strak. Een cirkelzaagblad met 18 tot 24 tanden vreet zich vlot door balken en ruw constructiehout, waar de zaagsnede er toch niet toe doet. Voor meubelplaat, gemelamineerd spaanplaat en zichtwerk pak je een blad met 48 tot 60 tanden of meer: elke tand neemt een kleiner hapje, dus de rand blijft gaaf.

Veel tanden hebben ook een nadeel. De ruimte tussen de tanden voert het zaagsel af; bij dik hout en veel tanden raakt die ruimte vol, gaat het blad wringen en verbrandt het hout. Dik en nat hout vraagt dus juist om weinig tanden met grote kamers ertussen. Zaag je met een fijn blad en ruik je schroeiend hout, dan is dat het signaal dat blad en materiaal niet bij elkaar passen.

Tandvorm en materiaal van het blad

Op de verpakking kom je een paar aanduidingen tegen die het kiezen makkelijker maken:

• Wisseltand: de tanden staan om en om schuin. De allrounder voor hout, zowel met de draad mee als er dwars op.
• Vlaktand: rechte, stevige tanden voor ruw en snel werk in dik hout.
• Trapezium-vlaktand: gemaakt voor harde en schurende materialen zoals laminaat, MDF en non-ferrometaal; slijt daar veel minder snel op.
• HM of hardmetaal: tanden met opgesoldeerde hardmetalen punten. Vrijwel elk modern cirkelzaagblad heeft dit; ze blijven vele malen langer scherp dan bladen van alleen staal.

Voor decoupeerzaag en reciprozaag geldt dezelfde logica in het klein: grove tanding voor snel sloopwerk, fijne tanding voor strak werk, en bimetaalbladen als je op spijkers kunt stuiten.

Hout, plaatmateriaal of metaal: drie werelden

Massief hout is vergevingsgezind: een wisseltandblad met gemiddeld tandaantal doet bijna alles. Plaatmateriaal met een toplaag, zoals laminaat en gemelamineerde plaat, is lastiger omdat de toplaag uitsplintert aan de kant waar de tanden het materiaal verlaten. Kies daar een fijn blad, plak de zaaglijn af of gebruik een geleiderail met splinterbescherming, en leg de mooie zijde aan de juiste kant: bij een handcirkelzaag onder, bij een afkortzaag boven.

Metaal vraagt om een blad dat daarvoor gemaakt is, met een negatieve of vlakke tandhoek en veel fijnere tanding. Zaag nooit staal met een houtblad: de tanden breken uit en het werkstuk kan grijpen. Voor dunwandig aluminium en kunststofprofielen bestaan speciale non-ferrobladen die met wat was of snijolie keurig werk leveren.

Herken een bot blad op tijd

Een bot blad kondigt zich duidelijk aan: je moet harder duwen, de zaagsnede wordt bruin, de machine klinkt zwaarder en de randen rafelen. Doorzagen met een bot blad is niet zuinig maar duur: de motor slijt, het werk moet over en de kans op terugslag groeit. Laat een goed hardmetalen blad slijpen bij een slijpservice; dat kan meestal meerdere keren en kost minder dan een nieuw blad van dezelfde kwaliteit. Goedkope bladen gooi je bot weg, want slijpen kost daar meer dan vervangen.

Bewaar bladen hangend of in de originele hoes, niet los in een la waar de tanden tegen ander staal tikken. Elke beschadigde hardmetalen punt voel je later terug in de zaagsnede. Wie twee of drie bladen per machine heeft, een grof, een fijn en eventueel een non-ferroblad, en ze scherp en droog bewaart, hoeft bij geen enkele klus meer een compromis te zagen.