Klopstand of boorhamer: waarmee kom je door beton

Je schroefboormachine heeft een standje met een hamertje erop, en dat werkt prima in baksteen. Tot de dag dat je in beton moet. De machine maakt herrie, je duwt met je volle gewicht en na twee minuten zit je drie millimeter diep met een boor die te heet is om vast te pakken. De vraag is dan niet of je harder moet duwen, maar of je het juiste gereedschap in handen hebt.

Twee heel verschillende mechanieken

De klopstand van een schroefboormachine of klopboormachine werkt met twee geribbelde schijven die over elkaar ratelen zodra jij op de machine drukt. De boor krijgt daardoor heel veel kleine tikjes, en de kracht van die tikjes komt van jouw armen. Duw je niet, dan gebeurt er niets. Een boorhamer werkt anders. Daarin zit een pneumatisch mechanisme: een zuiger drijft via een luchtkussen een slagbout tegen de achterkant van de boor. Dat levert veel minder slagen per minuut, maar elke slag is vele malen zwaarder. Jij hoeft de machine alleen te geleiden. Vandaar dat je een boorhamer met een hand kunt bedienen terwijl je bij een klopboormachine tegen de muur staat te hangen.

Waar de grens ligt

Een klopstand redt het in zachte baksteen, kalkzandsteen en gasbeton, en dan tot een gat of zes tot acht millimeter. Dat is precies de maat die je nodig hebt voor de meeste pluggen in huis. In gewapend beton loopt dezelfde machine vast, en boven de acht millimeter wordt het in vrijwel elke steensoort een kwestie van volhouden. Een boorhamer met SDS opname begint waar de klopstand ophoudt: beton, harde klinkers, gaten vanaf tien millimeter en alles wat dieper moet dan een centimeter of acht. Ook de boor zelf verschilt. In een boorhamer zit de boor los in de kop en kan hij mee naar achteren bewegen. Dat is nodig voor het slagmechanisme en het is de reden dat je geen gewone ronde steenboor in een boorhamer wilt gebruiken.

Wat het je accu kost

Hier zit een verschil dat je in de praktijk het hardst voelt. Een klopstand in beton verbruikt veel energie om weinig gat te maken. Het grootste deel gaat als warmte de boor en de muur in, niet als slagkracht het beton in. Een middag betonankers zetten met een schroefboormachine loopt zonder een tweede en derde accu vast. Een boorhamer haalt uit dezelfde accu een veelvoud aan gaten, omdat het slagmechanisme de energie gerichter afgeeft. Reken er wel op dat een boorhamer zwaarder is en dat je hem tussen de klussen door ergens kwijt moet. Aan de wand aan een houder van jouw merk hangt hij droog en pak je hem zonder eerst een koffer open te maken. Twijfel je over de pasvorm, dan loop je de keuzehulp even door.

Het punt waarop je moet stoppen

Doorgaan met de verkeerde machine kost je meer dan tijd. Let op deze signalen: er komt geen gruis meer uit het gat, de boor wordt blauw aan de punt, je ruikt de machine, of het gat wordt na een minuut niet meetbaar dieper. Dan is de hardmetalen kop van je boor uitgegloeid en werk je met een botte punt die alleen nog wrijft. Vanaf dat moment maak je niets meer kapot behalve je eigen boor. Trek de boor er regelmatig uit om het gruis te lozen, laat de boor tussendoor afkoelen en gebruik geen water om te koelen als je met een machine op netspanning of accu tegen de muur staat.

Heb je maar een keer per jaar een betonnen gat nodig, dan is huren of lenen verstandiger dan kopen. Moet je het toch met een klopboormachine doen, kies dan een kleinere plugmaat met meer bevestigingspunten. Vier gaten van zes millimeter kosten je minder zweet dan twee van tien, en dragen samen net zo goed.