Een lamp ophangen: veilig en strak

Een lamp ophangen is voor veel mensen de eerste keer dat ze aan elektra zitten. Het is goed te doen, mits je de volgorde aanhoudt en niet gokt bij de aansluiting. Met een half uur rustig werken hangt de lamp veilig, recht en zonder zichtbare draden.

Eerst: de stroom er echt af

Zet de betreffende groep uit in de meterkast, niet alleen de lichtschakelaar. Een schakelaar onderbreekt soms alleen de schakeldraad, terwijl er op de andere aders gewoon spanning kan staan. Weet je niet welke groep het is, zet dan de hoofdschakelaar om. Plak een briefje op de meterkast als er huisgenoten zijn, zodat niemand de groep terug aanzet terwijl jij op de trap staat.

Controleer daarna bij het aansluitpunt of de spanning er werkelijk af is. Een spanningszoeker of duspol kost weinig en neemt de twijfel weg. Pas als die niets aangeeft, ga je verder.

De draden herkennen

Uit het plafond komen meestal twee of drie aders. De kleuren vertellen wat ze doen:

• Zwart: de schakeldraad. Die komt van de lichtschakelaar en voert de geschakelde stroom naar het lichtpunt, ook in nieuwbouw. Op deze ader sluit je de lamp aan.
• Bruin: de ongeschakelde fasedraad. Die staat onder spanning zodra de groep aanstaat, ook met de schakelaar uit. Zit er een bruine ader in de centraaldoos die nergens op aangesloten hoeft, laat hem dan geïsoleerd zitten; hij is niet bedoeld voor de lamp.
• Blauw: de nuldraad die de stroom terugvoert.
• Groen-geel: de aarddraad, voor metalen armaturen.

In oudere woningen kunnen kleuren afwijken. Twijfel je over wat je aantreft, bijvoorbeeld omdat er meerdere bruine aders uit het plafond komen of de kleuren nergens op slaan, dan is dit het moment om een installateur te bellen. Gokken met elektra is geen optie.

Aansluiten met de kroonsteen

De verbinding tussen plafonddraden en lampdraden maak je met een kroonsteen of met moderne steekklemmen. Zo doe je het netjes:

1. Strip de aders zo'n zes tot acht millimeter. Langer blank koper mag niet zichtbaar blijven buiten de klem.
2. Draai bij soepele lampdraden de losse kopertjes eerst in elkaar, zodat er geen sprietje buiten de klem steekt.
3. Sluit de bruine lampdraad aan op de geschakelde ader uit het plafond, meestal de zwarte. De blauwe lampdraad gaat op blauw, groen-geel op groen-geel. Heeft de lamp maar twee draden en is het armatuur van kunststof, dan blijft de aarddraad netjes geïsoleerd achter de afdekplaat zitten, knip hem nooit af.
4. Trek na het vastdraaien even zachtjes aan elke ader. Een draad die loslaat in de kroonsteen is een storing of erger in wording.

Ophangen: het gewicht hangt niet aan de draad

De elektrische aansluiting draagt nooit het gewicht van de lamp. Lichte armaturen hangen aan het haakje in de centraaldoos; zit dat er niet, monteer dan een plafondhaak of gebruik de bevestigingsplaat die bij de lamp zit. Bij zwaardere lampen boor je door de gipsplaat of het beton en gebruik je pluggen die bij het plafondmateriaal passen. Bij gipsplaatplafonds tellen alleen hollewandpluggen of bevestiging in de achterliggende regels; een gewone plug trekt er zo weer uit.

Werk met z'n tweeën als de lamp groot is. Eén houdt de lamp op hoogte, de ander sluit aan en schroeft vast. Alleen op een trap balanceren met een lamp in de ene en een schroevendraaier in de andere hand gaat een keer mis.

Strak afwerken en testen

Schuif de afdekkap netjes tegen het plafond en verdeel de resterende draadlengte in de centraaldoos, niet hangend in het zicht. Kort een te lang snoer bij het armatuur in of werk het weg volgens de instructie van de lamp. Zet daarna de groep weer aan en test de schakelaar een paar keer.

Flikkert de lamp of doet hij niets, zet dan eerst de stroom weer af voordat je gaat zoeken. Meestal zit de fout in een draad die net niet goed in de kroonsteen klemt. Werkt alles, kijk dan nog even of de lamp recht hangt en of de kap goed aansluit. Dat laatste kwartier afwerken bepaalt of het resultaat er professioneel uitziet of naar doe-het-zelf oogt.