OSB of multiplex als montageplaat: wat houdt schroeven beter

Wie zijn houders rechtstreeks in de wand schroeft, zit vast aan de plekken waar die wand toevallig sterk is. Een plaat tegen de muur haalt dat probleem weg: je bevestigt de plaat een keer goed en daarna schroef je erin waar je maar wil. Dan blijft alleen de vraag welke plaat. In de praktijk gaat het bijna altijd tussen OSB en multiplex, en het verschil zit vooral in hoe goed een schroef erin blijft zitten.

Wat een montageplaat moet kunnen

De plaat heeft twee taken. Hij moet je schroeven vasthouden als er trek op komt, en hij moet die trek doorgeven aan de wand erachter zonder zelf te gaan buigen of te scheuren. Dat is een andere eis dan bij een vloer of een dak, waar een plaat vooral druk moet dragen. Voor jouw wand betekent het dat je kijkt naar uittrekweerstand van een schroef, naar stijfheid tussen de bevestigingspunten en naar hoe het materiaal zich houdt als je iets een keer verplaatst.

Uittrekweerstand: waar het verschil zit

Multiplex bestaat uit dunne lagen fineer die kruislings verlijmd zijn. Een schroefdraad grijpt daardoor in meerdere doorlopende lagen tegelijk en heeft over de hele lengte hout om zich in vast te zetten. OSB is opgebouwd uit grote geperste houtspaanders met lijm ertussen. Draai je daar een schroef in, dan grijpt de draad in losse spanen, en bij trek kan het materiaal rondom de schroef langzaam meegeven. Voor een lichte houder merk je daar niets van. Bij zwaardere lasten en bij bevestigingen die je vaker los en vast draait, houdt multiplex het duidelijk langer vol. Draai je een schroef in OSB los en weer vast, dan pakt hij de tweede keer merkbaar minder.

Dikte doet vaak meer dan de soort

Voor je je vastbijt in het materiaal: de dikte is meestal doorslaggevender. Een schroef heeft simpelweg lengte nodig om houvast te krijgen, en die lengte moet uit de plaat komen als je niet in de wand erachter grijpt. Houd het volgende aan:

• 15 tot 18 mm is een prettige dikte om rechtstreeks in te schroeven, ook voor zwaardere houders.
• Bij 12 mm kan het nog, maar dan zit je krap en wil je liever schroeven die tot in het regelwerk of de wand doorlopen.
• Onder de 10 mm gebruik je de plaat alleen als vlak, niet als bevestiging. Alles wat gewicht draagt gaat dan door de plaat heen.
• Kies je schroeflengte zo dat de punt niet aan de achterkant uitsteekt als de plaat vrij tegen de wand hangt.

Voorboren scheelt in beide materialen. In OSB voorkomt het dat spanen omhoog komen rond de schroefkop, in multiplex dat de bovenste laag scheurt. Blijf bij beide platen minstens twee centimeter van de rand af, want daar is de kans op uitbreken het grootst.

Vocht: schuur, garage of gewoon binnen

In een verwarmde ruimte gedragen beide platen zich prima. In een onverwarmde schuur of garage wordt het anders. OSB zuigt vocht vooral via de randen op en zet daar zichtbaar uit, waarna de rand ruw en dikker blijft, ook als het weer droogt. Multiplex met een waterbestendige verlijming houdt zich beter, mits je de zaagkanten afwerkt met verf of grondlak. Doe dat aan alle vier de randen en aan de achterkant van de onderste rand, want daar komt condens het eerst. Hangt de plaat aan een koude buitenmuur, laat er dan een paar millimeter lucht achter door dunne latjes te gebruiken.

Zo zet je de plaat vast en hou je hem bruikbaar

Schroef de plaat in het regelwerk of met pluggen in de wand, met bevestigingen op ongeveer 40 centimeter van elkaar in beide richtingen. Zet een potloodkruisje op de plaat waar de bevestigingen zitten, dan boor je later niet toevallig in dezelfde schroef. Daarna is het veld vrij: gereedschaphouders zet je met twee schroeven vast waar je ze nodig hebt, en verplaatsen kost je alleen twee nieuwe gaatjes in de plaat in plaats van in je muur.