RVS of verzinkt: welke schroef gebruik je waar

Twee doosjes naast elkaar, dezelfde maat, en het ene kost het dubbele van het andere. Verzinkt of roestvast staal. Bij de helft van de klussen maakt het niets uit en betaal je voor niets, en bij de andere helft zit je binnen twee jaar met bruine strepen langs je gevel of met een schroef die er niet meer uit komt. Het verschil zit in wat de laag doet en in de plek waar de schroef terechtkomt.

Wat een verzinkte laag doet

Zink beschermt op twee manieren. Het legt een laag over het staal, en zodra die laag ergens beschadigd raakt offert het zink zichzelf op om het staal eronder te sparen. Dat werkt goed, maar niet oneindig. Elektrolytisch verzinkte schroeven, de blinkende gele of blauwe die je het meest tegenkomt, hebben een dunne laag die voor binnenwerk bedoeld is. Thermisch verzinkte schroeven zijn gedompeld en hebben een veel dikkere, ruwere laag die het buiten jaren volhoudt.

Twee dingen halen die bescherming weer weg. Het indraaien zelf, want de bit schuurt de kop kaal en de draad krast langs het materiaal. En zagen of knippen, want een afgekort uiteinde is kaal staal en daar begint de roest.

Wat roestvast staal doet

Roestvast staal roest niet doordat het chroom erin aan de buitenkant een dun laagje vormt dat zichzelf herstelt zodra het beschadigd raakt, mits er zuurstof bij kan. Je komt vooral twee soorten tegen. A2 is de gewone kwaliteit voor binnen en voor normaal buitengebruik. A4 bevat molybdeen en houdt stand waar zout of chloor in het spel is, dus aan de kust, bij een zwembad of aan iets dat in de winter strooizout over zich heen krijgt.

Roestvast staal is wel zachter dan gehard verzinkt staal. De kop draait sneller rond en de schroef kan in hardhout afbreken. Voorboren en een lagere stand op je machine schelen hier veel gedoe.

Per plek

• Binnen in een verwarmd huis: verzinkt is prima en het verschil zie je nooit.
• Buiten in weer en wind, in een gevel of aan een schutting: roestvast of thermisch verzinkt.
• Onverwarmde schuur of garage: verzinkt volstaat meestal, behalve op plekken waar condens tegen koud metaal slaat.
• In een bus: de laadruimte koelt 's nachts af en 's ochtends slaat het vocht neer op alles wat van metaal is. Roestvast is hier de rustigere keuze, zeker voor bevestigingen die je jaren laat zitten.
• In een zeecontainer of vlak aan zee: A4.
• In eiken, ceder of ander looizuurhoudend hout: roestvast, want verzinkt geeft zwarte vlekken rond de kop.

De valkuil: twee metalen tegen elkaar

Zet je een roestvaste schroef tegen aluminium of tegen verzinkt staal op een plek die nat wordt, dan ontstaat er contactcorrosie. De twee metalen vormen samen een klein batterijtje en het minst edele metaal, in dit geval het aluminium of het zink, lost langzaam op rond de schroef. Buiten aan een aluminium profiel zie je dat terug als een witte poederige rand en een gat dat steeds groter wordt. Een kunststof onderlegring of een nylon busje tussen de twee haalt het contact weg. Binnen en droog gebeurt er niets, want zonder vocht is er geen stroomkring.

Praktisch bij het bouwen

Meng geen soorten door elkaar in dezelfde constructie, ook niet omdat je nog een handvol van de andere had liggen. Bewaar ze apart, want achteraf uit elkaar houden lukt slecht. Hang je in een schuur of in de bus gereedschaphouders op, kies dan meteen de kwaliteit die bij die ruimte hoort. Het gaat om twee schroeven per houder, dus het prijsverschil is verwaarloosbaar en je hoeft er nooit meer naar om te kijken.

Heb je toch verzinkt gebruikt op een plek die vochtiger blijkt dan gedacht, laat ze dan zitten tot je iets anders aan die constructie doet en vervang ze bij die gelegenheid. Een dun laagje lak of montagekit over de kop koopt je in de tussentijd een paar jaar. Wat je niet moet doen is de roest van de kop schuren, want dan haal je precies de laag weg die het staal nog beschermde.