Verlichting in de laadruimte: wat werkt op 12V

Het is kwart over zes in de ochtend, het is donker en je staat met de achterdeuren open te zoeken naar de juiste accu. De ene lamp die de fabriek achterin heeft gezet verlicht vooral het dak en de kist waar je zelf voor staat. Je pakt je telefoon erbij, klemt hem tussen je tanden en vindt uiteindelijk de goede. Een uur later doe je hetzelfde nog een keer. Verlichting in de laadruimte is een kleine ingreep die je elke donkere ochtend terugziet.

Waarom die ene fabriekslamp niet werkt

De standaardverlichting zit meestal midden achterin, hoog tegen het dak. Zodra je in de bus stapt of ervoor gaat staan, sta je precies tussen die lamp en de plek waar je kijkt. Alles wat je zoekt ligt daardoor in je eigen schaduw. Naar voren toe, waar bij de meeste inrichtingen juist de kleine spullen zitten, komt sowieso nauwelijks licht.

Bij open deuren speelt er nog iets. Sta je in het donker, dan kijk je vanuit een donkere omgeving een verlichte ruimte in en dat gaat prima. Maar zodra er een straatlantaarn of een paar koplampen achter je staan, kijk je tegen het licht in en zie je in de bus juist minder. Licht aan de zijkanten helpt daar meer tegen dan een sterkere lamp achterin.

Wat 12V wel en niet kan

Het boordnet van een bestelbus heet 12V, maar die spanning staat niet stil. Met de motor uit zakt hij richting 12V en lager naarmate de accu leegloopt, met de motor aan levert de dynamo een stuk meer. Ledarmaturen die voor een woonhuis of een vaste 12V voeding zijn gemaakt, houden dat verschil niet lang vol. Kijk daarom naar armaturen die opgegeven staan voor een bereik, bijvoorbeeld 10 tot 30V, want die hebben een driver die daarmee omgaat.

Verder gelden er een paar vaste punten voor alles wat je op de accu aansluit:

• Een zekering in de pluskabel, zo dicht mogelijk bij de accu. Die beschermt de kabel, niet de lamp.
• Kabel die dik genoeg is voor de lengte. In een bus loop je zo tien meter heen en terug, en op 12V kost dunne kabel je spanning en dus licht.
• Een tule of doorvoerrubber op elk punt waar een kabel door plaatwerk gaat.
• Kabels vastzetten om de halve meter. Een kabel die meetrilt schuurt binnen een jaar door zijn isolatie heen.

Twijfel je over het aansluitpunt op het boordnet, laat dat dan doen. Bij moderne bussen hangt er meer elektronica aan de accu dan je zou willen raden.

Waar je de lampen zet

Niet midden op het dak. Zet ze links en rechts tegen de bovenrand van de zijwand, net onder de daklijst, en laat ze schuin naar beneden schijnen. Dan valt het licht op de voorkant van je kasten en houders in plaats van op je rug. Twee zwakkere lampen op verschillende plekken geven meer bruikbaar licht dan één sterke in het midden, om dezelfde reden dat één lamp boven een werkbank tekortschiet.

Neem dit mee in de volgorde van je inbouw. Bepaal eerst waar je wandplaat komt en waar je gereedschaphouders gaan hangen, en leg de lampen en de kabels daarna, boven en naast dat vlak. Andersom werkt niet: een lamp die achter een kast eindigt, verlicht vooral de achterkant van die kast.

Schakelen zonder je accu leeg te trekken

Led kost weinig stroom, maar een vergeten lamp brandt de hele nacht door en een startaccu is niet gemaakt om diep leeg te gaan. Er zijn drie manieren om dat te voorkomen: een deurschakelaar zodat het licht met de deuren meegaat, een schakelaar met een controlelampje dat je van buitenaf ziet, of een module die na een ingestelde tijd zelf uitschakelt. Een aparte schakelaar bij de schuifdeur en bij de achterdeuren scheelt bovendien dat je om de bus heen loopt voor vijf seconden licht.

Houd daarnaast één acculamp in de bus, op hetzelfde accuplatform als je machines. Vaste verlichting dekt de plekken die je van tevoren hebt bedacht, de acculamp pak je erbij voor onder de bus, in een kast of buiten bij het werk. Geef hem een vaste plek naast de deur, dan pak je hem zonder te zoeken en ligt hij niet ergens onderin met een lege accu erin.